Gợi ý thực đơn cho bệnh nhân ung thư tại nhà

Chế độ ăn uống lành mạnh và đa dạng đầy đủ các dưỡng chất sẽ mang đến nhiều lợi ích cho bạn và đối với bệnh nhân ung thư cũng không ngoại lệ. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu được vai trò của dinh dưỡng đối với bệnh nhân ung thư cũng như gợi ý thực đơn mà bạn có thể thực hiện tại nhà.

Dinh dưỡng có vai trò như thế nào đối với bệnh nhân ung thư

Tùy vào loại ung thư và phương pháp điều trị ung thư sẽ có những ảnh hưởng khác nhau đến sức khỏe của người bệnh. Nhưng nhìn chung nó có thể ảnh hưởng đến vị giác, khứu giác, khả năng ăn đủ thức ăn hoặc hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Hậu quả có thể gây ra tình trạng suy dinh dưỡng, dẫn đến trạng thái suy kiệt, giảm sức đề kháng, không đáp ứng được điều trị, giảm chất lượng cuộc sống và đe dọa tính mạng. 

Dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với bệnh nhân ung thư

Cách lựa chọn thực phẩm trong thực đơn của bệnh nhân ung thư

Có nhiều thông tin cho rằng bệnh nhân ung thư cần kiêng khem hoàn toàn nhiều loại thực phẩm trong đó có các loại thịt đỏ, đường,… Nhưng đây là những thông tin hoàn toàn không có căn cứ, người mắc ung thư không nên kiêng tuyệt đối các loại thịt đỏ mà nên dùng ở một lượng nhất định, có thể dùng dưới 500 gram thịt đỏ mỗi tuần. Bệnh nhân ung thư cần được cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng: đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất. Để có thể chống chọi với các tế bào ung thư cũng như đáp ứng điều trị, nhu cầu dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư cao hơn so với người bình thường.

Để giảm tình trạng mất khối cơ ở bệnh nhân ung thư, cần xây dựng thực đơn nhằm bổ sung đầy đủ lượng đạm theo nhu cầu khuyến nghị (khoảng 1,5 g/kg cân nặng). Ngoài ra, bạn cũng cần ưu tiên lựa chọn nguồn chất đạm có giá trị sinh học cao như: các loại thịt, cá, trứng, sữa … 

Chất béo có thể giúp bệnh nhân ung thư tăng mức năng lượng nạp vào. Để cung cấp đủ nhu cầu năng lượng, bạn có thể tăng lượng chất béo. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý lựa chọn các loại chất béo, nên ưu tiên lựa chọn loại chất không no hơn so với chất béo no.

Ngoài chất đạm và chất béo, chất bột đường cũng là chất dinh dưỡng đa lượng cung cấp năng lượng cho cơ thể. Ưu tiên tiêu thụ các thực phẩm ở dạng tinh bột phức tạp (ngũ cốc, yến mạch, các loại khoai,…) hơn so với thực phẩm tinh bột đơn giản để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của bệnh nhân ung thư.

Bệnh nhân ung thư cần được cung cấp đa dạng và đầy đủ các chất dinh dưỡng

Những lưu ý khi xây dựng thực đơn cho bệnh nhân ung thư

Trong quá trình điều trị có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn khiến ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của bệnh nhân ung thư: buồn nôn, nôn, mất vị giác, loét miệng, … Tùy vào trường hợp, chúng ta sẽ có những cách can thiệp khác nhau. Một số cách mà bạn có thể thử để cải thiện tình trạng trên

• Vệ sinh răng miệng trước và sau khi ăn.
• Ưu tiên lựa chọn theo sở thích của bệnh nhân.
• Nên chia nhỏ các cử ăn và ăn nhiều bữa trong ngày.
• Hạn chế các loại thực phẩm có mùi nồng hoặc ngậm các loại kẹo có mùi bạc hà, chanh để giảm cảm giác khó chịu nếu bệnh nhân có triệu chứng buồn nôn, nôn.
• Có thể thử các loại nước sốt, cách chế biến mới để thay đổi cũng như kích thích vị giác.
• Tránh thực phẩm cay, nóng và ưu tiên các loại thực phẩm mềm. dễ nuốt, đối với những bệnh nhân đau hoặc loét miệng.

Tác dụng phụ của điều trị sẽ ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của bệnh nhân ung thư

Gợi ý thực đơn mà bạn có thể dễ dàng thực hiện tại nhà

Dưới đây là thực đơn được chia làm 3 buổi, tuy nhiên, bạn có thể chia nhỏ bữa từ những món ăn trong thực đơn này

Ngày 1

Buổi sáng

• Nui nấu tôm rau củ (có thể lựa chọn rau củ tùy theo sở thích: khoai tây, cà rốt, bông cải, su hào, bắp, …)
• Táo

Buổi trưa

• Cơm trắng/ gạo lứt
• Canh mồng tơi thịt heo bằm
• Cá diêu hồng hấp  /kho lạt
• Bánh flan

Buổi tối

• Cháo gà hạt sen rau ngót
• Nho

Ngày 2

Buổi sáng

• Phở bò 
• Cam

Buổi trưa

• Cơm
• Cá hấp gừng
• Salad trứng rau củ 
• Pudding trái cây (chanh leo, dâu,…)

Buổi tối

• Cơm

• Miến trộn tôm rau củ (cà rốt, cải thìa, cải ngọt,…)
• Canh đậu hũ nấu mồng tơi
• Lê

Ngày 3

Buổi sáng

• Miến gà
• Chuối

Buổi trưa

• Cơm
• Cá sốt cà 
• Canh bí đỏ thịt bằm
• Sinh tố bơ

Buổi tối

• Bánh canh nấu sườn rau củ
• Xoài

Ngày 4

Buổi sáng

• Cháo đậu xanh thịt bằm
• Nước ép lựu

Buổi trưa

• Cơm
• Canh mướp nấu tôm
• Thịt kho trứng
• Thơm

Buổi tối

• Cơm

• Đậu hũ nhồi thịt sốt cà
• Canh cá thì là
• Đu đủ.

Ngoài các bữa chính, bạn có thể bổ sung thêm 1 – 2 bữa phụ để tăng năng lượng nạp vào cho bệnh nhân ung thư bằng các món: sữa, sữa chua, trái cây tô, panna cotta, các loại chè đậu, các loại khoai, …

Dinh dưỡng rất quan trọng đối với những bệnh nhân đã và đang phải đối mặt với ung thư. Chính vì thế, cần lựa chọn các loại thực phẩm phù hợp cũng như đa dạng các chất dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của bệnh nhân ung thư.

CNDD Trần Thị Thùy Trang

HINU – Giấc mơ dinh dưỡng Việt