Chế độ dinh dưỡng nhằm chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị

Hóa trị là một trong những phương pháp điều trị ung thư phổ biến, tuy nhiên, nó cũng đi kèm với nhiều tác dụng phụ, trong đó có tình trạng tụt bạch cầu. Bạch cầu có vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng. Khi số lượng bạch cầu giảm, người bệnh sẽ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm. Vậy ăn gì chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị? Hãy cùng đi tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 

Hiện tượng giảm bạch cầu

Tụt bạch cầu, hay còn gọi là giảm bạch cầu trung tính, là tình trạng số lượng bạch cầu trung tính (một loại bạch cầu quan trọng) trong máu giảm xuống dưới mức bình thường. Bạch cầu trung tính đóng vai trò như “chiến binh” bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, virus và nấm. Khi số lượng bạch cầu trung tính giảm, khả năng chống lại nhiễm trùng của cơ thể sẽ suy yếu, khiến người bệnh dễ bị ốm.

Giảm bạch cầu

Hóa trị là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tụt bạch cầu. Các loại thuốc hóa trị có tác dụng tiêu diệt tế bào ung thư, nhưng đồng thời cũng ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh, bao gồm cả tế bào tạo ra bạch cầu trong tủy xương.

Nguyên nhân gây tụt bạch cầu

Hóa trị là một phương pháp điều trị ung thư hiệu quả, nhưng cũng đi kèm với tác dụng phụ không mong muốn, điển hình là giảm bạch cầu. Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tụt giảm bạch cầu trong quá trình hóa trị: 

• Hóa chất tác động lên tủy xương: Thuốc hóa trị, với mục tiêu tiêu diệt tế bào ung thư, lại vô tình gây tổn hại đến các tế bào khỏe mạnh, đặc biệt là tế bào gốc tạo máu trong tủy xương. Tủy xương bị tổn thương và khiến quá trình sản sinh bạch cầu bị gián đoạn, dẫn đến giảm bạch cầu.
• Tác dụng của thuốc: Các loại thuốc hóa trị được truyền vào cơ thể nhằm mục đích tiêu diệt tế bào ung thư. Nhưng nếu sự chọn lọc các tế bào bất thường không đặc hiệu có thể gây ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh khác như bạch cầu, hồng cầu và tiểu cầu. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc liều mạnh và thời gian điều trị kéo dài cũng làm tăng nguy cơ giảm bạch cầu.
• Can thiệp trích bỏ máu và hủy tủy xương: Trong điều trị ung thư máu, phương pháp trích bỏ máu và hủy tủy xương đôi khi được sử dụng để loại bỏ tế bào ung thư. Tuy nhiên, quá trình này cũng đồng thời loại bỏ cả tế bào gốc tạo máu khỏe mạnh, gây ra tình trạng giảm bạch cầu tạm thời.
• Di căn tủy xương: Khi ung thư di căn vào tủy xương, các tế bào ung thư sẽ cạnh tranh không gian sống và dinh dưỡng với tế bào gốc tạo máu, làm suy yếu chức năng tạo máu của tủy xương.
• Sức khỏe tổng thể của người bệnh: Tình trạng sức khỏe, tuổi tác, chế độ dinh dưỡng, và các bệnh lý nền cũng ảnh hưởng đến khả năng chống chọi với tác dụng phụ của hóa trị. Người cao tuổi, suy nhược cơ thể, hoặc có hệ miễn dịch kém thường dễ bị giảm bạch cầu hơn.

Bạch cầu chính là tế bào máu trắng đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch, giúp bảo vệ cơ thể chống lại nhiễm trùng. Khi số lượng bạch cầu giảm, cơ thể sẽ dễ bị nhiễm trùng hơn, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư. Do đó, việc tìm kiếm và áp dụng các phương pháp chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị là điều vô cùng cần thiết.

Dấu hiệu khi bị tụt bạch cầu

Bệnh nhân giảm bạch cầu hạt có thể có triệu chứng mệt mỏi. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp người bệnh không có bất kỳ triệu chứng nào. Bệnh nhân thường phát hiện bệnh qua khám sức khỏe định kỳ hoặc khi có tình trạng nhiễm trùng. Do đó, mọi người cần đi khám sức khỏe thường xuyên và làm xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng của cơ thể.

Dấu hiệu bị tụt bạch cầu

Khi bị tụt bạch cầu, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như: sốt cao, ớn lạnh, ho, đau họng, khó thở, đau nhức cơ thể, mệt mỏi… Nếu bạn đang trong quá trình hóa trị và gặp bất kỳ triệu chứng nào kể trên, hãy liên hệ ngay với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Chế độ dinh dưỡng chống tụt bạch cầu

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị ung thư và giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị, bao gồm cả tụt bạch cầu. Dưới đây là một số nhóm thực phẩm nên ưu tiên bổ sung trong quá trình hóa trị:

Thực phẩm giàu protein

Protein là thành phần thiết yếu để sản xuất bạch cầu. Người bệnh nên chú trọng bổ sung các loại protein dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng như: thịt nạc (gà, bò, lợn), cá (cá hồi, cá ngừ, cá thu), trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai), các loại đậu (đậu nành, đậu xanh, đậu đỏ) và các loại hạt (hạt điều, hạt óc chó, hạt hạnh nhân).

Thực phẩm giàu vitamin

Vitamin và khoáng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ quá trình sản xuất bạch cầu. Trong các bữa ăn hàng ngày, người bệnh nên ăn nhiều rau củ quả tươi, đặc biệt là các loại giàu vitamin C, vitamin A, kẽm và selen như: rau lá xanh đậm (rau bina, cải bó xôi, bông cải xanh), cà rốt, bí đỏ, cam, quýt, bưởi, dâu tây, việt quất và các loại hạt (hạt bí, hạt hướng dương).

Thực phẩm giàu chất xơ

Chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt, ngăn ngừa táo bón – một tác dụng phụ thường gặp của hóa trị. Nguồn chất xơ dồi dào có trong những thực phẩm sau: ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch), các loại đậu, rau củ quả,… Người bệnh nên ăn đa dạng những thực phẩm này trong các bữ ăn hàng ngày. 

Uống đủ nước

Uống đủ nước là điều quan trọng đối với sức khỏe của mỗi người, đặc biệt là với những người đang trải qua quá trình hóa trị ung thư. Trong quá trình hóa trị, người bệnh có thể gặp các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, đổ mồ hôi… dẫn đến mất nước. Uống đủ nước giúp bù đắp lượng nước mất đi, ngăn ngừa tình trạng mất nước nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe.

Người bệnh nên uống đủ 2 – 2.5 lit nước mỗi ngày để duy trì trạng thái cân bằng cho cơ thể. Chúng giúp tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng, đặc biệt quan trọng với những người đang hóa trị có hệ miễn dịch suy yếu.

Kết luận

Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý trong quá trình hóa trị là một yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ tụt bạch cầu và nâng cao sức đề kháng của bệnh nhân ung thư. Tuy nhiên, mỗi người bệnh đều có nhu cầu dinh dưỡng riêng biệt, do đó, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn uống phù hợp.