Dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư đại tràng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa hay phát triển bệnh lý ung thư đại tràng. Nếu cơ thể đã mắc bệnh, vậy thực phẩm nào là ưu tiên sử dụng, chế độ dinh dưỡng như thế nào là hợp lý? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 

Tìm hiểu về ung thư đại tràng

Đại tràng là một phần đoạn ruột của hệ tiêu hoá, đoạn đầu nối với ruột non và đoạn dưới nối liền với hậu môn. Vai trò chính của đại tràng nhận thức ăn được hấp thu và tiêu hoá một phần ở ruột non. Ngoài ra, đại tràng còn có chức năng sản xuất các vitamin (vitamin K, vitamin B12, thiamin,…), tiết dịch đại tràng, chức năng bài tiết. 

Khi tế bào ung thư xuất hiện sẽ gây ảnh hưởng nhiều đến cơ thể và các tế bào ung thư có thể di chuyển vào các hạch bạch huyết, hoặc đến các bộ phận khác trong cơ thể. Triệu chứng bệnh ung thư tùy thuộc vào giai đoạn, thể ung thư, vị trí của bệnh. Với những triệu chứng như đau quặn bụng, phân có máu hoặc nhầy, thay đổi tính chất hình dạng phân, tiêu chảy hoặc táo bón, cơ thể mệt mỏi, suy nhược,…

Ung thư đại tràng thường xuất hiện:

• Người cao tuổi.
• Người bận rộn, ít vận động, có lối sống tĩnh tại.
• Chế độ ăn ít chất xơ và nhiều chất béo, uống ít nước.
• Sử dụng các chất kích thích như bia, rượu, thuốc lá,…
• Người có các bệnh lý nền khác như đái tháo đường, béo phì.

Bệnh lý ung thư đại tràng

Dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư đại tràng

Đa phần các bệnh nhân ung thư đại tràng thường bị suy dinh dưỡng vì không thể hấp thu trọn vẹn các chất dinh dưỡng, làm tình trạng nghiêm trọng hơn. Quá trình điều trị có thể làm mất nhiều nước, điện giải, vitamin làm bệnh nhân thường cảm giác mệt mỏi, uể oải và cản trở hiệu quả điều trị. Việc cung cấp đủ năng lượng và protein là điều cần thiết để duy trì hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và ngăn ngừa các tác nhân gây nhiễm trùng. Chế độ ăn lành mạnh, đủ dưỡng chất là một trong những cách để chuẩn bị và phục hồi các phương pháp điều trị bệnh như phẫu thuật hay hoá, xạ trị. 

Những thực phẩm nên bổ sung

• Trái cây và rau củ quả: Nguồn thực phẩm cung cấp dồi dào các loại vitamin, chất xơ và chất chống viêm, chống oxy hoá. Một số nghiên cứu chứng minh rằng, chất xơ có thể bảo vệ chống lại tế bào ung thư và có thể giúp giảm nguy cơ tử vong ở người mắc ung thư đại tràng. Những thực phẩm có thể lựa chọn như bông cải xanh, súp lơ, các loại rau, cà rốt, khoai lang, đu đủ, dâu tây, xoài, táo, chuối,…
• Chất đạm: Được tìm thấy ở những thực phẩm như cá, trứng, thịt, hải sản, sữa chua, các loại hạt, đậu. Đây là những thực phẩm không chỉ cung cấp protein mà còn chứa nhiều acid béo, omega 3. Protein có vai trò giúp phục hồi, tái tạo các tế bào cơ thể và hệ thống miễn dịch.
• Chất béo lành mạnh: Lựa chọn những thực phẩm từ các loại cá, dầu oliu, dầu hạt lanh, các loại hạt, hay các sản phẩm sữa ít béo. Chất béo tốt không chỉ cung cấp năng lượng cho cơ thể, hỗ trợ các vitamin tan trong dầu mà còn có tác dụng giảm viêm.

Ngoài ra, có thể bổ sung cho cơ thể những sản phẩm chức năng như probiotic, men vi sinh, kim chi, omega-3, glutamine, soup dinh dưỡng,… Những sản phẩm này giúp cân bằng đường ruột, giảm viêm và hỗ trợ niêm mạc đường ruột.

Thực phẩm tốt cho bệnh nhân ung thư đại tràng

Những thực phẩm không nên bổ sung

• Những loại thực phẩm cung cấp chất xơ không hòa tan vì gây khó tiêu, tăng khối lượng phân gây đầy hơi và chướng bụng. Những thực phẩm này có nhiều trong các loại trái cây có vỏ, ngũ cốc nguyên hạt.
• Giảm ăn các loại thực phẩm tươi sống: nem chua, rau sống, thịt tái, tiết canh,… 
• Thực phẩm nhiều đường bổ sung: bánh quy, kẹo, các loại nước ngọt, trà sữa, nước có ga, soda, chè,…
• Thực phẩm chế biến sẵn: những thực phẩm này thường giàu chất béo bão hoà, và chất béo chuyển hóa (trans), nhiều dầu mỡ, nhiều muối, chất ngọt. 

Những thực phẩm không nên sử dụng ở bệnh nhân ung thư

Những nguyên tắc dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư đại tràng

• Chia nhỏ bữa ăn: chia 5-6 cử ăn mỗi ngày thường xuyên thay vì 3 bữa ăn chính với những bữa ăn nhẹ giàu protein, tránh cảm giác buồn nôn, đầy hơi.
• Lựa chọn ăn những loại thức ăn mềm, nước ép. Bữa phụ có thể kết hợp với protein nếu không thấy ngon miệng hoặc khó nhai.
• Giảm sử dụng các thực phẩm gây kích ứng đường ruột như quá cay, quá mặn hoặc các chất kích thích từ cà phê, rượu, thuốc lá,…
• Uống đủ nước mỗi ngày, nên uống nhiều nước giữa các bữa ăn tránh trong lúc ăn vì làm mau no.
• Lên kế hoạch thời gian ăn uống, và đảm bảo ăn đúng giờ không để cơ thể quá đói hoặc quá no. Hoặc khi đói cần ăn bất kỳ thức ăn giàu năng lượng và protein.
• Hình thành lối sống năng động, lành mạnh như vận động thường xuyên và rèn luyện thể dục, ngủ đủ giấc, giảm sử dụng các chất, đồ uống gây kích thích. Tránh các công việc gây căng thẳng, stress vì có thể làm giảm nhu động ruột.

Kết luận

Dinh dưỡng lành mạnh có nhiều lợi ích trong việc hỗ trợ điều trị, ngăn ngừa bệnh ung thư đại tràng. Vì vậy, cần cân đối trong việc sử dụng các loại thực phẩm như trái cây, rau củ quả, tinh bột, chất đạm và chất béo lành mạnh để bảo vệ sức khỏe đường ruột, đồng thời cải thiện các triệu chứng trong ung thư đại tràng. 

       CNDD Lê Thị Tài

HINU – Giấc mơ Dinh dưỡng Việt